Hong Kong in 1930 en nu, in de 21e eeuw

 Hong Kong, de geurige haven 

Kowloon, Willy in front of her house in Hong Kong, 2, Chatham Road 1930

 

                                     Chatham Road 1960s                                                                  Chatham Road  today              

Hong Kong, ‘een land, twee systemen’, zoals in 1997 afgesproken werd en waar nu zoveel onrust is kwam in handen van de Britten in 1842, na de Eerste Opiumoorlog. Het was een gedwongen overdracht aan de Britse Oost-Indische Compagnie, omdat China de oorlog verloren had. Er woonden toen 7000 Europeanen. In 1898 werden de New Territories daar aan toegevoegd voor een periode van 99 jaar. In 1984 sloot het Verenigd Koninkrijk een overeenkomst met China, om het gebied in 1997 over te dragen als een Speciale Bestuurlijke Regio van de Volksrepubliek China. Nu wonen er 7.392 miljoen mensen. De bevolking steeg aanzienlijk tussen 1930 en 1940, omdat er toen veel politieke onrust heerste in China en de Chinezen van de Volksrepubliek naar Hong Kong vluchtten. Maar ook het aantal Europeanen groeide tot 20.000.  Hong Kong telde in 1941 1 miljoen inwoners. Dat aantal daalde gedurende de oorlog tot 600.000 mensen in 1945. Na de oorlog zijn de bevolking en de stad explosief gegroeid. De huidige protesten betreffen een nieuwe wet die het mogelijk zou maken inwoners van Hong Kong uit te leveren aan China. Nu dreigt de invloed van China steeds groter te worden en lijkt het erop dat China steeds meer aanstuurt op ‘één land, één systeem’. De ‘geurige haven’ of fragrant lagoon (er werd ooit wierook verhandeld, anderen zeggen dat er geurige bomen stonden) is veranderd in een strijdtoneel. Het is echter niet voor het eerst dat de bewoners van Hong Kong in opstand komen. Vanaf 1997, toen de voormalige Britse kolonie een onderdeel van China werd, probeert de landelijke politiek een stevige greep op Hong Kong te krijgen. Toch behielden de inwoners onder de noemer ‘één land, twee systemen’ rechten die de inwoners van de rest van China niet hebben. Zo is Hongkong de enige plek waar Chinese burgers de protesten op het plein van de Hemelse Vrede in 1989 mogen herdenken. Ook mogen ze openlijk kritiek uitoefenen op de regering. In het verleden hebben demonstranten wel eens iets kunnen bereiken. In 2002 wisten zij een strengere veiligheidswet te voorkomen. Ook een pro-Chinese onderwijshervorming ging niet door na felle protesten. Met paraplu’s beschermden de betogers zichzelf tegen traangas. Om deze reden gingen de protesten de geschiedenis in onder de naam‘parapluprotesten’. Het recht om openlijk de regering te mogen bekritiseren werd in 2014 gebruikt om het verbod op vrije verkiezingen af te dwingen. In september 2014 hielden demonstranten elf weken lang het financiële hart van Hongkong bezet, maar in december van datzelfde jaar werden ze door de politie uiteen gedreven. Peking wilde niet wijken uit vrees dat er een leider gekozen zou worden, die de Communistische Partij onwenselijk zou achten. De vraag is dan ook hoe effectief het huidige protest is tegen de reus China en hoe het zal gaan in 2047, wanneer de huidige status van Hong Kong zal worden heroverwogen. Toch zou het wellicht in het belang van de Chinese economie zijn als Hong Kong haar huidige autonomie zou behouden.

Hong Kong in the 1930s

In 1929 vroeg Frans de Jongh – inmiddels al wel een Old China Hand – Willy Defoer op een verlof ten huwelijk. Na haar kortstondig het hof gemaakt te hebben, volgden de verloving, het bliksemhuwelijk in september en de huwelijksreis tot in oktober in Zwitserland en scheepten zij zich in op een  schip van de Nippon Yusen Kaisha Line met al hun huwelijksgeschenken, waaronder een Sèvres servies en de 72 kristallen Val St. Lambert glazen. Frans was 34 jaar en Willie 25 jaar oud. Ze had geen moment geaarzeld en meteen haar jawoord gegeven, ondanks haar beschermde jeugd in Amsterdam.

                                                                                                                           The Peninsula Hotel Kowloon 1920s

Toen ze in november in hun eerste standplaats Hong Kong, de Britse Crown Colony, aankwamen bleek er nog geen woning beschikbaar. Er was woningnood onder meer vanwege het grote aantal vluchtelingen in Hong Kong. Het jonge paar nam hun intrek in het chique Peninsulahotel (het mooiste van Hong Kong schreef Willy) op het uiterste puntje van het schiereiland Kowloon. Het was iedere dag mooi weer. Vanuit Kowloon namen ze vaak het grappige pontje, zonder voor- of achterkant, naar Hong Kong Island met de Victoria Peak, de harbour in Queen Mary Bay en Victoria City. Iedere dag keken ze welke boten er waren binnengekomen. Grote oceaanschepen voeren af en aan. Op zondag verkenden ze samen de omgeving te voet, ook de Chinese wijk, die Willy een beetje vies vond. Dat viel wel op, want de meeste Europeanen reden in auto’s, bussen of riksja’s. Frans ging aan het werk en Willy ging vaak ‘tea-en’ met Chinese, Engelse of Nederlandse dames. Zij en Frans hadden ook vaak dinertjes. Ze droeg voor die uitjes haar ‘zijdjes’. In het hotel was vrijdag dé party night, waarvoor Willy zich iedere week in galakleding stak. Verder stond het hotel ook bekend om zijn tea dances, die zelfs anno 2019 nog gehouden worden. Willy verplaatste zich in de stad vaak in een riksja om vriendinnen te bezoeken. De Chinezen leefden op een andere planeet. Een citaat uit een brief van Willy: De Chinese vrouwen verrichten zware arbeid. De mannen nemen het gemakkelijker op. De Chinese winkels zijn lekker rommelig. De kinderen zou ik graag een bad geven. De zindelijkheid, vooral in de Chinese straten, laat veel te wensen. Veel mannen hebben kale plekken op hun hoofd als gevolg van een huidziekte. Toch is het wel een grappig volkje, altijd luid schreeuwen alsof ze de grootste ruzie hebben. En dat is dikwijls een vriendschappelijk koutje. Paarden en honden zie je hier zelden. Het eerste soort zijn dan nog rijpaarden, want dikwijls zie je een vrouw de eg trekken.’t Is goedkoop beweren de mannen.

 Hong Kong, streetscene  in the 1930s                                                Christmas, 1929, in the hotel room

 Charles in Shanghai, courtesy Kien family archives

 

                  the Peninsula Hotel Kowloon 1930s                                                           Tea Dances

Het liefst wilden ze op de Victoria Peak gaan wonen, op Hong Kong Island, vanwege het koele klimaat in de zomer en omdat het uitzicht er schitterend was. De huizen daar waren wellicht veel te groot en bovendien op dat moment de duurste ter wereld.  De top van deze Peak kon je bereiken met de funiculaire, de elektrische kabeltram, die 1330 feet in 7 minuten aflegde en die onderweg regelmatig stopte. Natuurlijk waren er ook uitstapjes naar de Races. Gokken op paarden was in alle Chinese verdragshavens een favoriet tijdverdrijf. Willy won al snel een cash sweep bij de Races in Fangking. Frans en Willy maakten ook graag wandelingen in de bergen van Hong Kong Island, maar ook in The New Territories op het vasteland.

Christmas (Boxing Day) 1929, a walk on the Tai-mo-Shan, where Frans and Willy admired the mountainscape of the New Territories 

In maart 1930 konden de De Jonghs verhuizen naar het huis aan de Chatham Road. Ik citeer de volgende anekdote uit mijn boek: Nog een mop – bij vertrek uit het hotel.- Ik kreeg een rekening van $ 11.61 i.p.v $ 116.10 – de klerk had zich eventjes een decimaal vergist.- Ik maakte de manager erop opmerkzaam & die vroeg mij om het foutieve bedrag te betalen & en af te wachten of iemand het zou merken.- Hij vertrouwde mij blijkbaar wel. Aan de kas merkte niemand het & ze lieten mij kalm gaan, maar ik was nauwelijks een uurtje in het nieuwe huis of daar kwam de kassier al aanhollen, – angstzweet op zijn gezicht. Ik betaalde hem toen direct het verschil, maar het is mij een raadsel hoe zij onze nieuwe woning gevonden hebben of te weten gekomen zijn. Ik had het niemand gezegd & geen enkele koelie of portier van het hotel was meegegaan, want ik had mijn eigen koelies van kantoor voor de bagage.- ’t Zijn toch slimmerikken & zij van hun kant laten niet los hoe zij er achter gekomen zijn want dat interesseerde mij wel. 

View from the house on 2, Chatham Road  over the empty shores of the Kowloon Peninsula, over the islands and the

sea with the many big oceanships from overseas coming and going. This area is  nowadays a highly developed urban area

with numerous skyscrapers.

Willy, writing letters in her new home

Het zakenleven leefde op. Tegelijk met het zilver waren de prijzen voor katoen en wol en de algehele cost of living omlaag gegaan, hetgeen de koersdaling neutraliseerde. Gevolg was dat de Chinezen hun katoenen en wollen stoffen weer voor dezelfde zilverprijzen konden kopen als in de voorafgaande jaren. Frans De Jongh had in die tien jaar al gemerkt dat er geen grote prijsfluctuaties voorkwamen in een zilverland. Tenslotte was zilver ook een product ten opzichte van katoen, wol en ijzer. De Chinezen voeren dus wel bij hun zilveren standaard. Frans en Willy begonnen nu aan hun leven in China en zouden pas na de Tweede Wereldoorlog terugkeren naar Europa. Op 8 september 1930 zou hun eerste kind, dochter Annie, in het huis aan de Chatham Road geboren worden.

Willy, during  a walk on Hong Kong Island, from the mountain  you can see the harbour in Queen Mary Bay, deep down below,  February 1st, 1930

 

Screen traveller, Hong Kong 1930s, Old Movie Collector 

Mieke Melief

Klik hier om een reactie achter te laten

Laat een reactie achter: